Tijdens de Bodemtop op 4 februari in Den Bosch organiseerde De AgroProeftuin Noordoost-Brabant een workshop over doelsturing op waterkwaliteit op basis van de BedrijfsRotatieResidu-systematiek (BRR). In de zaal zaten ondernemers, beleidsmakers en ketenpartijen die hetzelfde wilden: een aanpak die praktisch uitvoerbaar is én aantoonbaar resultaat oplevert.
Ronald Luijkx, innovatiemanager De AgroProeftuin: “We hadden zo’n 35 mensen in onze workshop tijdens de Nationale Bodemtop. Reactie van de zaal was verrassing dat de BRR-systematiek zo compleet is. Het geeft zowel perspectief aan de agrarische ondernemers als dat het de mogelijkheid geeft verantwoording af te leggen richting de maatschappij. Het is een integrale denkwijze die de boer betere tools in handen geeft op teeltniveau, bedrijfsniveau en gebiedsniveau.”
Wat is BRR en waarom is het relevant?
BRR is een manier van werken om nitraatdoelen te realiseren, waarbij de agrarisch ondernemer stuurt op gemeten resultaten in plaats van op aannames of alleen op maatregelen. Centraal staan het jaarlijks meten van N-residu (30–60–90 cm diepte) op alle percelen en het sturen op het meerjarig bedrijfsgemiddelde. Daarmee ontstaat een eerlijker beeld van de prestaties van een bedrijf over tijd, inclusief variatie door weer, bodem en teeltkeuzes.
Leerpunten van werken met BRR
Bart Jan Wulfse, projectleider van het Boeren Innovatie Netwerk ging tijdens de workshop in de leerpunten die werken met het BedrijfsRotatieResidu tot nu toe heeft opgeleverd.
- Meten en leren: N-residu als spiegel voor wat er met nitraat gebeurt in de bodem.
- Vakmanschap blijft leidend: meten in combinatie met wat je ziet in het veld is de basis om steeds beter te kunnen sturen op je eigen percelen.
- Borgbare verantwoording: onafhankelijke metingen en een geborgde dataketen zijn noodzakelijk als je wilt kunnen uitleggen wat je doet en waarom het werkt.
Van perceel naar bedrijf naar gebied
In de workshop werd duidelijk dat BRR niet ‘een meting’ is, maar een integrale denkwijze. De systematiek helpt om op verschillende niveaus keuzes te maken en te verbeteren:
- Teeltniveau: gerichte bijsturing via gewaskeuze, bemesting, inzet van groenbemesters, grondbewerking en timing.
- Bedrijfsniveau: inzicht in het hele systeem en het effect van rotaties, gronduitruil en samenwerking.
- Gebiedsniveau: basis voor gezamenlijke afspraken en doelsturing in een regio.
Bodemkwaliteit en stikstofmanagement
Anna Zwijnenburg van Van Tafel Naar Kavel, begeleidde als bodem- en bemestingsdeskundige de betrokken boeren. Een belangrijk punt uit haar presentatie: waterkwaliteit verbeteren vraagt vooral om slimmer werken. Mineralisatie is een grote stikstofbron; het managen daarvan is vakmanschap. BRR helpt om dit vakmanschap te ondersteunen met meetgegevens en een jaarlijkse verbetercyclus (plan-do-check-act).
Samenwerking is cruciaal
Het BedrijfsRotatieResidu is ook een verhaal over vertrouwen en samenwerking tussen akkerbouw en melkveehouderij. In de workshop deelde akkerbouwer William van der Heijden hoe samenwerking leidt tot betere keuzes, betere rotaties en meer inzicht. “Samenwerking tussen ondernemers is cruciaal. Ik werk samen met melkveehouder Rob Wientjes. Wij vertrouwen elkaar. En daarvandaan kunnen we onze teelten en bedrijven verbeteren. In alle openheid bespreken we waar ons gezamenlijke voordeel zit.”
Geef ruimte aan doelsturing
Serieus opschalen van doelsturing op waterkwaliteit? Dan is er beleidsruimte nodig om te kunnen blijven leren, verbeteren en borgen. De systematiek van BedrijfsRotatieResidu laat zien dat het kan: resultaatgericht, praktijkgedreven en uitlegbaar.
Meer weten of aansluiten?
Neem contact op met Ronald Luijkx: r.luijkx@agrifoodcapital.nl
